Trivia 5
Trivia 5
Blote boete
Boekennesten
Hengstenberg
Literair voetstuk
Scheve schaats & leesellende
Moedergeluk
Pijpverbod
Goddelijke stamboom
Dierenlectuur
Oorlog op papier
Gifapotheek
Wijze wegwijzer
Onvermijdelijke zekerheid
Geen hoorndrager
Over martelen
Vrolijke meetkunde
Russische bergen
Fleurige mode
Blote boete
De boetvaardige Magdalena of Maria Magdalena als berouwvolle zondaar is een ets uit het atelier van Jacques de Gheyn naar een ontwerp van Karel van Mander (circa 1595). Hoewel er oorspronkelijk geen reden toe bestond, werd Magdalena later omschreven als een ‘vrouw van lichte zeden’. Afbeeldingen van deze boetvaardige zondares kregen dan ook vaak een erotisch karakter. Zo ook in deze gravure met centraal haar blote boezem terwijl ze met gevouwen handen leest in een boek dat steunt op een schedel. De prent zou daarom een plaats kunnen krijgen in mijn ‘biblio-erotica’.
Boekennesten
Rainer Hercks (1951-2005) portretteerde een bibliofiele uilenfamilie in brons: moeder zorgt voor de kleintjes en vader heeft zich genesteld tussen zijn boeken.
Geef toe: zo’n naam roept allerlei associaties op behalve de sfeer van naaimachines. Het blijkt ook sinds 1876 een Duitse bedrijf dat voor fijnkost zorgt “Aus Gutem das Beste”. Ernst Wilhelm Theodor Herrmann Hengstenberg was dan weer een belangrijke Lutherse theoloog in de 19de eeuw. Verder is er de bijzondere pedagoge Elfriede Hengstenberg. En de Hengstenberg verwijst ook naar een heuveltje in Overijse. Enfin, niet direct iets voor dierenartsen en paardenfokkers…
Literair voetstuk
Schilderde Pietro Scoppetta in 1898 zijn eigen atelier? Hij zette zijn model op een bijzondere piëdestal. Kunnen we hem een bibliofiel noemen als hij een stapeltje boeken als extra voetstuk gebruikte? Dat boeken ook elders ‘op het gemak’ gebruikt worden lees je in ‘Een stoel voor de lage landen’.
Scheve schaats en andere ellende
“Onder het schaatsen rijden, door het uitfullen uwer beide beenen, in eene gelijke buitenwaartsche rigting, tot den hopeloosten toestand gebragt te worden, waaruit gij, ja, wel oogenblikkelijk verlost wordt, doch niet anders dan door middel van eenen verschrikkelijken val, hetzij voorover op uwen neus, of achterover op uw hoofd”.
James Beresford, De ellenden des menschelijken levens of de klagten en zuchten, uitgeboezemd te midden van feesten, schouwspelen, danspartijen en concerten (Amsterdam, Johannes van der Hey, 1816 p 38).
In deze vertaling van het destijds erg populaire boek van James Beresford, The miseries of human life (London, 1806), ontbreken enkele hoofdstukken, zoals dat over ‘miseries of reading and writing’. Hier een selectie (vrij vertaalde) ‘ellendes’ bij het lezen: leesellende
Moedergeluk
Anton Reumann schilderde dit ‘Moedergeluk’ in 1859. Wat houdt dit geluk in? Kind en hond slapen terwijl het spinnewiel stilstaat. Eindelijk tijd om rustig te lezen … al hangt daar recht tegenover een bundeltje papier aan de kast: een huishoudboekje (to-do-lijst?) herinnert aan de dagelijkse sleur!
Pijpverbod
Een Magritteliefhebber of iemand met pijprookallergie?
verkeersbord van de firma Delacroix in Brussel
Goddelijke stamboom
Eindelijk vond ik een klaar genealogisch overzicht van de oude Griekse goden, dankzij de 18de eeuwse encyclopedie Atlas historique ou nouvelle introduction à l'histoire, à la chronologie & à la géographie ancienne & moderne.
Dierenlectuur
Allerlei dieren komen tot leven in de affiche van de Parijse uitgever Hetzel & Cie als uitnodiging om bij het eindejaar 1884 veel van zijn boeken te kopen. Boekhandel Dorbon-Ainé volgde het voorbeeld rond de eeuwwisseling. Ja er was een tijd dat de dieren nog lazen, zie ‘Galerie lectuur’
Oorlog op papier
De Nederlandse kunstenaar Louis Raemaekers (1869-1956) kreeg in de Eerste Wereldoorlog grote bekendheid als politiek tekenaar omdat hij, in tegenstelling tot zijn vaderland, niet ‘neutraal’ wilde blijven en de gruwelen van de oorlog aanklaagde. In Frankrijk werd hij geëerd als de man die het aandurfde de Duitse agressor met de pen te lijf te gaan.
Gifapotheek
Wie dit boek uit 1548 opent zal schrikken van de inhoud: het doodshoofd waarschuwt voor de inhoud van de diverse kleine laden met allerlei giftige stoffen!
Over andere ongewone gebruiken van een boek,
zie ‘nepbibliotheek’.
als 'antigif' lees 'droomapotheek'
Wijze wegwijzer
Deze Gentse ‘wegwijzer’ voor kinderen uit 1804 start met een citaat uit het Oude Testament, de Spreuken van Salomo (1:8-9), vrij vertaald: “Luister, mijn zoon, naar de instructies van je vader en verwerp de leer van je moeder niet”.
Geen hoorndrager
In een Nederlandse taverne van de 18de eeuw hing deze bijzondere lamp. De mollige waard draagt de hoorns van een ram aan zijn benen maar niet op zijn hoofd, zodat we hem geen ‘hoorndrager’ mogen noemen…
Over martelen
In 1682 vroeg Augustin Nicolas zich af in hoeverre marteling nog moreel en juridisch verantwoord was om vermeende misdadigers en meer bepaald ‘heksen’ te ontmaskeren. Het eerste officieel verbod op martelen en lijfstraffen werd opgenomen in de ‘Bill of Rights’ in Engeland (1689).
Vrolijke meetkunde
Hoe saaie meetkunde attractief maken, moet Sébastien Le Clerc gedacht hebben en hij versierde zijn Pratique de la géometrie sur le papier et sur le terrain (Paris, 1669) met allerlei figuren en landschappen.
Russische bergen
In het begin van de 19e eeuw kende Parijs een reeks nieuwe amusementsparken. De 'Montagnes Russes' was een bijzondere attractie: puur op zwaartekracht daalden karretjes van een helling met rails. Het concept was geïnspireerd op de houten glijbanen die in Rusland werden gebruikt voor sleeritten op sneeuw of ijs.
Fleurige mode
Het Parijse modehuis Guillaume Posselt voorzag de zomer van 1898 met bloemrijke hoedjes voor dames.
